Täzelikler

Köpçülikleýin ekologiýa çäreleri Watanymyzyň gülläp ösmegine goşantdyr

09.05.2021
C1e221d43012c71ebc9663ab02cbaeb5d2db0e189d9785ea6378dd79dc321222
Aşgabat şäheriniň häkimligi we jemgyýetçilik guramalary paýtagtymyzda 10 — 25-nji maý günlerinde ekologik çäräni gura...

Türkmenistana Hytaýyň “CoronaVac” sanjymy getirildi

09.05.2021
4e930568c71155e976d2a40d46e4886ba6db1b2475707b48e599122411c0e008
Şu gün COVID-19 ýiti ýokanç keseline garşy Hytaýyň «Sinovac» kompaniýasy tarapyndan işlenilip taýýarlanylan “CoronaVa...

Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow watandaşlarymyzy Ýeňiş Güni bilen gutlady

09.05.2021
C277a4a75fc0e7c64218f8874d28296bb76274fb35d30e9dc070f2fc17566f92
Eziz halkym! Hormatly uruş weteranlary! Sizi 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 7...

Türkmenistanyň Prezidentiniň we Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygynyň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik

06.05.2021
C277a4a75fc0e7c64218f8874d28296bb76274fb35d30e9dc070f2fc17566f92
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň arasy...

Türkmen talyplary halkara internet-olimpiadada 31 sany altyn medal gazandylar

04.05.2021
2a0f00557508678b262f77fc7846440967bdf4a6d0743c9fd7403e5b51ed636b
31 ýeňiji we 95 baýrakçy – bular Türkmenistanyň wekilleriniň Powolžýäniň Döwlet tehnologik uniwersiteti (Ýoşkar-Ola ş...

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

30.04.2021
F68d232e8efc2031496f2358ac3e51dfda515bfa5922efa7537080a909178490
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly nobatdaky mejlisini...

Türkmenistanyň wekiliýeti Ýewraziýa hökümetara geňeşiniň mejlisine gatnaşdy

30.04.2021
D66d542b693b0d3ccf237c99c0c9df17c8926960beab1ac7243c7824f2a53f3c
Türkmenistanyň Prezidentiniň tabşyrygy boýunça Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Ýokary gözegçilik edaras...

TOPH gazgeçirijiniň owgan böleginiň howpsuzlygynyň esasy Şertlerine gol çekildi

16.04.2021
25359a351c0dc37c89db7e58567bc8e192966c9bb6bae53d1fdc1b09799a5e0d  1
Türkmenistanyň we Owganystanyň wekilleri Kabul şäherinde Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TOPH) gaz geçiri...



BILIM HYZMATLARY BAZARY: SANLY ÖSÜŞLERE TARAP


Ýakyn döwürde öz raýatlarynyň hünär ukyplarynyň we zehinleriniň has doly ýüze çykmagyny üpjün etjek döwletleriň gülläp ösjekdigini hem-de täze bilimleri, amaly üstünlikleri iň häzirki zaman tehnologiýalardyr önümlere öwürmegi başaran döwletleriň ykdysady ösüşde başgalardan öňde boljakdygyny dünýä ýurtlarynyň häzirki ösüş meýilleri subut edýär. 2020-2021-nji okuw ýylynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde açylan täze hünärler barha sanlylaşdyrylýan milli ykdysadyýetimiziň sanly başarnyklary bolan hünärmenler bilen üpjün edilmegini şertlendirer.

Häzirki döwürde hünär bilimini döwrebap derejede ösdürmäge dünýä ýurtlarynyň ünsüniň güýçlenmegi onuň döredýän mümkinçilikleri bilen bagly bolup, bir tarapdan, ol ýurduň durmuş we ykdysady ösüşine öz oňyn täsirini ýetirýän bolsa, beýleki tarapdan, ol işçi güýjüni täzeden döretmegiň çeşmesi bolup hem çykyş edýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bilim ulgamyny innowasion esasda ösdürmek strategik ähmiýetli meseleleriň biri bolup, sanly maglumatlara daýanýan ykdysadyýetiň kemala gelýän häzirki şertlerinde bilim hyzmatlarynyň täze görnüşleriniň hödürlenmegi, ilkinji nobatda, ykdysady pudaklaryň işçi güýçleriniň hili babatynda barha artýan talaplaryny we isleglerini kanagatlandyrmaga mümkinçilik berýär.

Ýurdumyzyň bu günki ösüşi ykdysadyýetiň sanlylaşdyrylmagy bilen häsiýetlendirilýär. Sanly özgertmeler zähmet bazaryndaky gatnaşyklaryň diňe bir mazmunyna däl, eýsem, hiline hem özüniň täsirini ýetirýär. Zähmet bazaryny bu özgertmelere uýgunlaşdyrmak häzirki döwrüň wajyp meselesi bolup durýar. Ýurdumyzda zähmet bazaryny häzirki zaman sanly özgertmelerine uýgunlaşdyrmak işiniň üstünlikli amala aşyrylmagy üçin döwletiň sanly eýýamyň ösüşi bilen aýakdaş gitmeginiň täsirli çärelerini işläp taýýarlamak möhüm hasaplanýar. Hususan-da, şeýle çäreleriň hatarynda zähmet bazary bilen bilim hyzmatlary bazarynyň arasyndaky sazlaşykly ösüşi üpjün edýän mehanizmi döretmek meselesi özüniň derwaýyslygy bilen tapawutlanýar. Sebäbi ХХI asyrda zerur bolan başarnyklar we ylmy-tehniki ösüşde bolup geçýän özgerişliklere çalt seslenmek ukyby işçi güýjüniň bäsdeşlik artykmaçlygyny emele getirýär. Bu ýagdaý bilim ulgamynyň kämilleşdirilmegini, şeýle-de bilim almagyň üznüksizliginiň üpjün edilmegini talap edýär. Çünki sanly eýýamda ýurduň bäsleşige ukyplylygynyň ýokary derejesi köp babatda tehniki işgärleriň taýýarlyk derejesine, işgärleriň ele alan «sanly» hünär başarnyklaryna bagly bolup durýar.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2020-nji ýylyň 14-nji awgustynda şu ýylyň 7 aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiziň sanly ykdysadyýete geçilýän häzirki döwürde ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde pudaklar üçin örän zerur bolan programmaçylary, inženerleri we tehnologlary taýýarlamak meselesine ähmiýet bermek baradaky tabşyryklary sanly ykdysady ösüşi gazanmakda milli bilim ulgamynyň paýynyň ägirt uludygyna şaýatlyk edýär. Ýaş nesliň ylymly, bilimli bolup ýetişmegi biziň ertirki abadan durmuşymyzyň kepili. Häzirki döwürde hünär bilimini alýan talyplar - geljekki hünärmenler bolsa ykdysady ösüşimizi üpjün etjek güýçdür, döwletimiziň kuwwatydyr.

Ýaşlaryň, şol sanda talyp ýaşlaryň jemgyýetde tutýan orny, olaryň durmuş goraglylygyny üpjün etmek baradaky meseleler häzirki döwürde hem özüniň wajyplygyny ýitirmän, gaýta, ýurdumyzyň bagtyýar geljegini üpjün ediji güýç hökmünde garalýan ýaş nesil baradaky alada hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda alnyp barylýan durmuş syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Ýurt berkararlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmakda özboluşly ilat topary hökmünde talyp ýaşlara aýratyn ähmiýetiň berilmegini birnäçe sebäpler bilen düşündirip bolar. Birinjiden, ýurdumyzda diwersifikasiýa syýasatynyň düýpli alnyp barylmagy we sanly özgertmeleriň giňden durmuşa geçirilmegi netijesinde ykdysadyýetiň pudaklarynyň, şeýle-de ylmyň we medeniýetiň çalt ösmegi hünärmenlik derejesi ýokary bolan işgärleriň sanynyň artdyrylmagyny, şol bir wagtda olary taýýarlamagyň hiline bildirilýäň talaplaryň has-da ýokarlandyrylmagyny şertlendirdi. Ikinjiden, häzirki döwürde hünär bilimi ulgamynyň ýurdumyzyň ykdysady we durmuş zerurlyklaryna gönükdirilmegi hünär bilimini berýän edaralarynyň okuw-taýýarlyk wezipeleriniň durmuş-ykdysady ähmiýetiniň artmagyna getirdi. Üçünjiden, türkmen intelligensiýasynyň dowamatynyň dowam bolmagynyň egsilmez çeşmesi bolmak bilen bir hatarda, talyp ýaşlaryň ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyndaky orny ýylyň-ýylyna giňemek meýline eýedir. Bu aýratynlyklar jemgyýetiň bilimli ýaşlara bolan islegleriň artmagyna, şeýle-de ilatyň düzüminde, has takygy, ýaşlaryň ýaş düzüminde talyplaryň tutýan paýynyň ýokarlanmagyna getirdi.

Şu ýyl ýokary okuw mekdeplerine 14 müň 337 talybyň kabul edilmeginiň meýilleşdirilendigi, innowasion ugurly täze hünärleriň ençemesiniň açylmagy degişli ugurlarda hünärmenleriň zerurlygyndan ugur alnyp, talyplaryň sanynyň artdyrylandygynyň, netijede, zähmet bazary bilen hünär bilimi bazarynyň sazlaşykly ösdürilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Olaryň hatarynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde rus dili we edebiýaty, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde kinologiýa, agroekologiýa, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda sanly ykdysadyýetde maliýe bazarlary we maliýe howpsuzlygy, söwdada we logistikada sanly tehnologiýalar, Türkmen döwlet maliýe institutynda halkara maliýe, Türkmenistanyň Oguzhan adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde mikrobiologiýa, tehnologiýa işewürligi, filologiýa (tehniki iňlis dili we ýapon dili), Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynda italýan dili, Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynda awtomatlaşdyrma we amaly informatika, Türkmen oba hojalyk institutynda maglumat ulgamlary (oba hojalygynda), maglumat ulgamlary we tehnologiýalary (oba hojalygynda), Türkmenistanyň döwlet energetika institutynda infokommunikasion tehnologiýalar we aragatnaşyk ulgamlary, elektroenergetika we elektrotehnika, maglumat howpsuzlygynyň menejmenti, Türkmen döwlet medeniýet institutynda art-menejment, Türkmenistanyň Inžener –tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynda landşaft dizaýny, portlaryň we ulag menzilleriniň ýükleýiş-düşüriş enjamlarynyň ulanylyşy, ýer üsti ulag-tehnologiki serişdeleri, demir ýollaryň hereket edýän düzümi ýaly täze hünärleri görkezmek bolar. Bu hünärler boýunça hünärmenleriň taýýarlanylmagy sanly ösüşlere eýe bolýan ykdysady ulgamyň häzirki zämän işleglerini kanagatlandyrmaga uly mümkinçilikleri döredýär. Bu ýagdaý zähmet bazarynyň bilim hyzmatlary bazary bilen baglanyşygyny pugtalandyrmaga gönükdirilen çäreleriň ýurdumyzda giň gerimde durmuşa geçirilýän sanly özgertmelere uýgunlaşmagyň netijeli guraly bolup durýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Bilim alýan ýaşlar – talyplar baradaky meseleler döwlet syýasatynyň hemişe üns merkezinde bolupdy we häzirki döwürde hem şeýle bolmagynda galýar. Hususan-da, ýaşlaryň jemgyýetçilik özgertmelerini geçirmäge taýýarlygyny gazanmak, olary durmuşyň ähli taraplaryna uýgunlaşdyrmak döwrüň wajyp meseleleriniň biri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet strategiýasynda ösüp gelýän ýaş nesliň jemgyýete mynasyp agza hökmünde goşulyşmagy, ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmeleri dowam etdirijiler bolup ýetişmekleri bilen baglanyşykly meseleleri çözmekde täze çemeleşmeleri ulanmak we bilim alýan ýaşlar üçin goraglylygyň kepillendirilen ulgamyny döretmek möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitlenen.



Maýagözel BABAÝEWA,
Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak
ministrliginiň Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň ýolbaşçysy,
ykdysady ylymlaryň kandidaty.



«Türkmenistan» gazeti, № 220 (29814). 01.09.2020ý.