Täzelikler

TOPH gazgeçirijiniň owgan böleginiň howpsuzlygynyň esasy Şertlerine gol çekildi

16.04.2021
25359a351c0dc37c89db7e58567bc8e192966c9bb6bae53d1fdc1b09799a5e0d  1
Türkmenistanyň we Owganystanyň wekilleri Kabul şäherinde Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TOPH) gaz geçiri...

Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň parahatçylygyň we ynanyşmagyň hatyrasyna halkara hyzmatdaşlygy” atly halkara maslahatda eden çykyşy

15.04.2021
C5f36e78bcecbd2a4a96ea97485f650dc80271cdcc8dfb5c3260bfc1a527cb50
Hormatly maslahata gatnaşyjylar! Ozaly bilen, sizi täze Maslahatlar merkezinde gutlamaga rugsat ediň. Bu ajaýyp bi...
  • Image

Ýaşlaryň arasynda programma üpjünçiligi boýunça geçirilýän «Sanly innowasiýalar» atly bäsleşiginiň teswirnamasy

14.04.2021
9443c85a6477f5a322ffd96e1b6bc4177218d65e13f9e9bbb2d16f11818e0e03
«Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynda», «Türkmenistanda sanly ykdysady...
  • Image
  • Image

Ankarada Türkmenistanyň Prezidentiniň türk dilinde neşir edilen kitaplary tanyşdyryldy

10.04.2021
7233ab66ff7cf0765df7baf59d4d63e66d83fa9cc0f2d733708b0513a3bdcdd3
2021-nji ýylyň 9-njy aprelinde Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky ilçihanasy we Türkiýäniň Ankara uniwersiteti ...
  • Image
  • Image
  • Image

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýöriteleşdirilen täze dikuçaryň aýratynlyklary bilen tanyşdy

08.04.2021
Fdfa4b7fc38fd07c903a673f62f860eba5854523543cdd06ce59e0f17dd58698
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilata gaýragoýulmasyz tiz kömek bermäge niýetlenilip, ýurdumy...
  • Image

Türkmenistanda Bütindünýä saglyk güni bellenildi

07.04.2021
C277a4a75fc0e7c64218f8874d28296bb76274fb35d30e9dc070f2fc17566f92
Şu gün Türkmenistanda asylly däbe görä, Bütindünýä saglyk güni bellenildi. Milli senenamamyzda orun alan bu halkara ç...

Türkmenistan – Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmegiň ýoly bilen

01.04.2021
34725b48e2aa2acc7d17eda4287fd0237c187e1b3a1f7af3b7a37f1d7fbd5879
Mälim bolşy ýaly, 30-njy martda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekdi. Resminama laýykly...

Aşgabat-140 ýyl: halkara ylalaşdyryjy, ynanyşmak we hyzmatdaşlyk merkezi

01.04.2021
67a3c6e659c794bacc6ad634791cd9fb93a155d36810e2bdbef2760a66612a22
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistan daşary syýasat strategiýasyny yzygide...



ÖZGERTMELER ÝOLY BILEN TÄZE MENZILLERE TARAP


Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2020-nji ýylyň 9-njy oktýabrynda geçirilen giňişleýin mejlisinde şu ýylyň 9 aýynda ýerine ýetirilen işlere seljerme berildi we geljekki ösüşlere itergi berjek wajyp wezipeler kesgitlenildi. Bu döwürde durmuş-ykdysady ösüşimizde ýetilen sepgitler ýurdumyzda durnukly ykdysady ösüşiň üpjün edilýändigini ýene-de bir gezek alamatlandyrmak bilen, ol raýatlaryň abadan durmuşynyň hatyrasyna özgertmeleriň amala aşyrylýan ýurdunda oňyn netijeleriň gazanylýandygyny görkezýär. Dünýäde bolup geçýän çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, 2019-njy ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 2020-nji ýylyň dokuz aýynda hem ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ýagdaýyny häsiýetlendirýän makroykdysady görkezijiler boýunça gazanylan ýokary netijeler, ýagny jemi içerki önümiň ösüşiniň 5,8 göterim möçberinde bolmagy häzirki döwürde hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan ykdysady syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine şaýatlyk edýär.

Mazmuny boýunça ykdysady ulgam hemişe daşarky we içerki täsirlere sezewar bolýandyr. Dürli sebäpler bilen şertlendirilen ýagdaýlara wagtynda seslenmek, hususan-da, olaryň döredýän amatsyz täsirleriniň derejesini wagtynda peseltmek ýa-da aradan aýyrmak üçin ýurtda oýlanyşykly ykdysady syýasatyň alnyp barylmagy häzirki döwürde talap edilýän hökmany şertleriň biridir. Dünýäde daşarky amatsyz täsirleriň artýan şertlerinde hem ýurdumyzda ykdysady ösüşiň ýokary depginleriniň üpjün edilmegi milli ykdysadyýetimiziň töwekgelçiliklere, howplara garşy durmak ukybynyň ýeterlik derejesiniň bardygyny tassyklaýar.

Türkmen milletinde gurmak, döretmek köpçülik tarapyndan oňlanylýan haýyrly işleriň biri hasaplanylýar. Hormatly Prezidentimiz tarapyndan öňe sürlen «gurmak arkaly döretmek» diýen täze durmuş filosofiýasy häzirki döwürde dünýä giňişliginde ýurdumyzy iri gurluşyklary amala aşyrýan döwlet hökmünde tanalmagyna itergi berdi. Diňe ykdysady binýady berk tutulan döwletiň gurmaga, döretmäge ukyplydygyny bu gün türkmen hakykaty bütin dünýä äşgär edýär. Hususan-da, häzirki döwürde adam kapitalynyň ösmegini şertlendirýän durmuş pudaklarynyň, ýagny ylym-bilim, saglyk, medeni we sport maksatly desgalaryň gurlup, halkymyzyň hyzmatyna berilmegi ýurdumyzyň beýleki pudaklarynda amala aşyrylýan iri özgertmeleriň tiz we ýokary hilli durmuşa geçirilmegine ýardam berýär.

Milli ykdysadyýetimize bazar gatnaşyklarynyň giňden ýaýbaňlandyrylmagy gurluşyk pudagynda eýeçiligiň dürli görnüşleriniň ýüze çykmagyny şertlendirdi. Ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň düzüminde bu pudak möhüm orunlaryň birini eýelemek bilen, döwür döwletiň we hususyýetçileriň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary kadalaşdyrýan täze usullaryň gözlenilmegini talap edýär. Häzirki döwürde gurluşyk pudagynda ösdürilýän döwlet-hususy hyzmatdaşlyk iki tarapyň hem bähbitlerini sazlaşdyrmagyň netijeli usuly hasaplanýar. Munuň şeýledigine şu ýylyň dokuz aýynda gazanylan oňyn netijeler aňryýany bilen subut edýär.

“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” çäklerinde gurluşyk we durkunyň täzelenmegi göz öňünde tutulan 259 desganyň 16-synda gurluşyk işleriniň tamamlanmagy, 163-sinde gurluşyk-gurnama işleriniň alnyp barylmagy, galan desgalarda taýýarlyk işleriniň dowam edirilmegi milletimiziň gurujylyk kuwwatyndan nyşan.

Netijede, maýa goýum serişdelerini ulanman, ykdysadyýetiň durnukly we depginli ösüşini üpjün etmek asla mümkin däldir. Bu kanunalaýyk ýagdaýdyr. Çünki işjeň maýa goýum syýasatynyň alnyp barylmagy ýurdumyzda bäsdeşlige ukyply, dünýäniň iň ösen tehnikalary we tehnologiýalary bilen enjamlaşdyrylan, innowasiýalary özünde jemleýän ýokary ykdysady netijeli ulgamy döretmäge we ösdürmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2020-nji ýylyň 7-nji fewralynda geçirilen giňişleýin mejlisinde “Türkmenistanyň 2020-nji ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasynyň” kabul edilendigi bellenilip geçilse, ýerlikli bolar. Bu maksatnama häzirki çylşyrymly döwürde hem ýurdumyzda pudaklaýyn we düzümleýin özgertmeleri amala aşyrmaga ýardam berýändigi bilen ähmiýetlidir. Her bir önümçilik desgasynyň ýa-da durmuş maksatly binanyň gurluşygyna gönükdirilýän bir manadyň ýene-de sanlyja ýyldan birnäçe esse möçberde yzyna dolanyp gelýändigini nazara alsak, onda, hakykatdan-da, maýa goýumlary geljekde girdeji almaga mümkinçilik berýän maliýe serişdesi bolup durýar. Şunda onuň geljekki bagtyýar durmuşy nazarlaýandygy, şeýle-de dünýä ösüşiniň ýönekeý bolmadyk häzirki şertlerinde ykdysady ösüşi üpjün etmegiň ygtybarly guraly hem bolup durýandygy äşgärdir.

Hasabat döwründe 2020-nji ýyl üçin Maýa goýum maksatnamasynyň 63,5 göterim ýerine ýetirilmegi ýurdumyzda ilatyň durmuş abadançylygyny has-da pugtalandyrmak üçin amatly mümkinçilikleriň döredilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Hususan-da, özleşdirilen maýa goýumlarynyň 54,2 göteriminiň önümçilik ähmiýetli desgalaryň, 45,8 göteriminiň bolsa durmuş we medeni maksatly binalaryň gurluşygyna gönükdirilmegi ýurdumyzda daşary amatsyz ýagdaýlara garamazdan, ykdysady kuwwatymyzyň pugtalanmagynda özüniň beýanyny tapýan önümçilik kuwwatlyklarynyň artýandygyny, şeýle-de adam kapitalynyň hil görkezijileriniň mundan beýläk-de gowulanmagyna gönükdirilen syýasatyň dabaralanýandygyny alamatlandyrýar. Mundan başga-da, bu netijeler gurlup, işe girizilýän her bir edaranyň, kärhananyň, goý, ol önümçilik pudagyna ýa-da durmuş ulgamyna degişli bolsun, tapawudy ýok, ilkinji nobatda täze iş orunlarynyň döredilmegine getirýär. Bu ýagdaý, öz gezeginde, ýene-de ýüzlerçe raýatlaryň iş bilen üpjünçilik derejesiniň gowulanmagyna, girdejileriniň artmagyna şert döredýändigine şaýatlyk etmek bilen, ol häzirki döwürde hormatly Prezidentimiziň alyp barýan maýa goýum strategiýasynyň durmuş netijeliligini aňladýan görkezijileriň biridir.

Şu ýylyň geçen aýlarynda milli ykdysadyýeti ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlarynyň möçberiniň jemi içerki önümiň 21,3 göterimine barabar bolmagy ykdysadyýetiň sagdyn ösüşini häsiýetlendirýän görkezijidir. Bu Hökümet mejlisinde ýurt Baştutanymyzyň ýurdumyzda maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmak we bazar ykdysadyýetini emele getirmegi çaltlandyrmak üçin göz öňünde tutulan giň gerimli özgertmeleri, şeýle-de ykdysadyýeti liberallaşdyrmak, bäsdeşligi ösdürmek, işewür ýagdaýlary gowulandyrmak, ykdysadyýetimizde döwlet pudaklarynyň paýyny azaltmak boýunça başlanan işleri dowam etdirmek barada beren tabşyryklary geljekde orta möhletli daşary ýurt maýa goýumlarynyň akymyny durnukly artdyrmaga ýardam berjek möhüm ugurlardygyny görkezýär. Hususan-da, milli Liderimiz tarapyndan kesgitlenen bu wajyp ugurlar, bir tarapdan, döwletiň ykdysady ýagdaýynyň has-da gowulanmagyna, ýagny eksport kuwwatyny artdyrmaga, import garaşlylygymyzyň derejesini peseltmäge mümkinçilik berjek önümçilik kuwwatlyklarynyň döredilmegine özüniň oňyn täsirini ýetirse, beýleki tarapdan, ol halkyň ýaşaýyş jaýlary bilen üpjünçiliginiň gowulanmagy, çagalarymyzyň döwrebap mekdeplerde, bakja-baglarda baglarda terbiýelenmegi we bilim almagy üçin amatly şertleri döredýär.

Ýurdumyzda öndürilýän jemi içerki önümiň düzüminde hususy pudagyň paýynyň ýylsaýyn ýokarlanmagynyň bu ulgama döwlet tarapyndan berilýän ykdysady we hukuk goldawyň netijesinde mümkin bolandygy aýratyn bellärliklidir. Ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň düzüminde döwlete degişli bolmadyk pudagyň paýynyň 66,9 göterime barabar bolmagy telekeçiligiň özünde uly mümkinçilikleri jemleýändiginiň, ykdysadyýetimiziň öňünde duran wezipeleri çözmekde uly güýç bolup durýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Häzirki döwürde ýurdumyzda amala aşyrylýan giň gerimli durmuş özgertmeleri dünýä giňişliginde durmuş derejeli döwlet hökmündäki ornumyzy has-da pugtalandyrýar. Has takygy, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň şu ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen mejlisinde ara alnyp maslahatlaşylan meseleler we ýakyn geljek üçin kesgitlenen wezipeler ilaty durmuş taýdan goramak, durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak bilen bagly meseleleriň hemişe döwletiň üns merkezinde saklanýandygyny we bu işleriň dowam etdiriljekdigini tassyklaýar. Dünýäde ýiti ýokanç keseliň giňden ýaýramagy bilen dörän häzirki kynçylykly şertlerde saglygy goraýyş işgärlerini höweslendirmek we olaryň güýjüni bu ýokanja garşy göreşde netijeli peýdalanmak möhüm ugurlaryň biri hökmünde kesgitlendi. Has takygy, bu maslahatda saglygy goraýyş işgärlerine goşmaça ýeňillikleri bermek barada hormatly Prezidentimiz tarapyndan gol çekilen Karar ýurdumyzda adam baradaky aladanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny ýene-de bir gezek tassyklady.

2020-nji ýylyň 9-njy oktýabrynda bolsa “Türkmenistanda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberlerini ýokarlandyrmak hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň kabul eden Permanyna laýyklykda, 2021-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan zähmet haklaryny, pensiýalary, talyp we diňleýji haklaryny hem-de döwlet kömek pullaryny 10 göterim ýokarlanmak göz öňünde tutulýar.

Ilatyň pul girdejileri babatynda söz açylanda, munuň özi, hökmany suratda, hereket edýän edaralarda, kärhanalarda we guramalarda zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmak, täze önümçilik kuwwatlyklaryny döretmek, ahyrky netijede, zähmete ukyply ilaty doly iş bilen üpjün etmek meselelerine syrygýar. Munuň esasy sebäbi bazar gatnaşyklarynyň giňden ösdürilmegi bilen zähmet haklarynyň ýokarlanmagynyň önümçilik kuwwatlyklaryndan peýdalanmagyň netijeliligini we işgärleriň zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmagyň hem-de peýdalanylmaýan içerki mümkinçilikleri ulanmagyň hasabyna üpjün edilmegini gazanmak bilen baglanyşyklydyr. Bu şertleriň üpjün edilmegi ýurdumyzda ýokary durmuş-ykdysady netijeleri gazanmaga mümkinçilik berýär.



Maýagözel BABAÝEWA,
Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak
ministrliginiň Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň ýolbaşçysy,
ykdysady ylymlaryň kandidaty.



«Türkmenistan» gazeti, № 262 (29856). 15.10.2020ý.