Täzelikler

Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy

13.10.2021
B9f4d72d63fb14bc51494a27905c1c5e3da3b8c7f5d7b30f4f867474e67c3e71
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça...

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi

13.10.2021
131021 pr 01
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ...

Sebitdäki iň uly söwda we dynç alyş merkezi Aşgabatdadyr

13.10.2021
Af9ca9b3a9ce4ee2633b9cbb055ee4b3a86425aa422de3ecc9e6d9e61af871be
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşma...
  • Image
  • Image

Türkmenistanda halkara lukmançylyk forumy geçirildi

08.10.2021
07cb759504db2dcb41ef1c95633e127468df7bf13abf459216fe389ca0e0b3ec
Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe b...
  • Image
  • Image
  • Image

Türkmenistan — Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen

07.10.2021
616dc6f3c8d842f653cf65c9c4c46ffd0ff551c85168f321e982d33183c73b8c
Şu gün türkmen paýtagtynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçi...

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy

06.10.2021
07 10 001
Şu gün — Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepa...
  • Image
  • Image

Türkmen talyplary Halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyryna çykdylar

05.10.2021
Ec6793f218078629aed694e34f1964ffe6bdb247b3b8c0820190fd293aa9afb9
Türkmenistanyň ýedi ýokary okuw jaýlarynyň talyplary Russiýa Federasiýasynyň Ylym we Ýokary bilim ministrliginiň howa...

Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary başlandy

04.10.2021
05 10 002 pr
Şu gün günüň ikinji ýarymynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Özbegista...
  • Image
  • Image



ABADAN ÝAŞAÝŞYŇ ESASLARY


Image

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2021-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda geçen mejlisinde şu ýylyň 9 aýynda jemi içerki önümiň ösüş depgininiň 6,2 göterime deň bolandygy bellenildi. Bu makroykdysady görkeziji dünýäde emele gelen häzirki amatsyz ýagdaýlarda hem ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň pudaklarynyň durnukly ösýändigini tassyklaýar. Ykdysady ulgamda bu gazanylýan oňyn netijeler ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmagyň maddy binýady bolup, durmuş özgertmelerini işjeň amala aşyrmak üçin şertleri döredýär.

Mälim bolşy ýaly, milli ykdysadyýetiň ýagdaýyna birnäçe makroykdysady görkezijiler arkaly baha berilýär. Jemi içerki önüm, eksport we import dolanyşygy, maýa goýumlar ýaly görkezijiler ýurdumyzyň häzirki ykdysady ösüşini häsiýetlendirýän makroykdysady görkezijilerdir. Aslynda, ykdysady görkezijiler halk hojalyk toplumynyň pudaklarynda amala aşyrylýan işleriň sanlar arkaly beýan edilýan aňlatmasy bolup durýar. Dürli statistik usullar arkaly toplanylýan bu maglumatlar ykdysadyýetiň häzirki ýagdaýyna häsiýetnama bermek bilen bir hatarda, onuň ösüşini üpjün edýän şertlere hem göz ýetirmäge mümkinçilik berýär.

Şu ýylyň üç çärýeginiň netijeleri boýunça, eksportyň möçberiniň, geçen ýyl bilen deňeşdirilende, 20 göterime golaý artmagy we 6 milliard amerikan dollaryna golaý bolmagy - ýurdumyzda daşary ykdysady strategiýanyň oýlanyşykly durmuşa geçirilýändiginden nyşan. Hususan-da, şu döwürde eksportyň möçberiniň, ýangyç-energetika serişdeleri hasaba alynmanda, 50 göterime golaý artmagy, bir tarapdan, daşary ykdysady işiň barha işjeňleşýändigini alamatlandyrýan bolsa, beýleki tarapdan, milli abadançylygy üpjün etmekde daşary söwdanyň tutýan möhüm ornuny görkezýär. Bilşimiz ýaly, daşary söwdany düzgünleşdirmek ykdysady ösüşiň döwlet strategiýasynyň möhüm düzüm bölegi bolup durýar. Şu ýerde milli ykdysadyýetiň önümçilik we eksport mümkinçiliklerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmakda «Türkmenistanyň 2021-2030-njy ýyllar üçin daşary söwda Strategiýasynyň» ähmiýetiniň uludygyny aýratyn bellemeli.

Türkmen ykdysadyýetiniň durnukly ösýän we ýurtda işewürlik işjeňliginiň artýan şertlerinde daşary söwdanyň mukdar görkezijilerinden hil görkezijilerine geçmek möhüm wezipeleriň biridir. Eksporta gönükdirilen önümçilikleriň döwlet tarapyndan goldanylmagy, eksporta niýetlenen harytlaryň möçberleriniň artmagy netijesinde Döwlet býujetine gelýän maliýe serişdeleriniň köpelmegi mukdar görkezijileriň mazmunyny düzýän bolsa, daşary söwda işini ösdürmegiň düzümleýin ugurlarynyň kämilleşdirilmegi ýurduň bäsdeşlige ukyplylygyny pugtalandyrmagyň möhüm hil şerti bolup çykyş edýär. Häzirki döwürde ýurdumyzyň milli ykdysadyýetiň pudaklarynyň ýokary tehnologik derejesini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýän çemeleşme ulanylýar.

Daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň düzüminde taýýar önümleriň paýynyň artmagy ýurtda senagatyň ösen hil derejesini görkezýär. «Türkmenistanda öndürildi» diýen nyşan bilen daşary ýurt bazarlarynda satylýan harytlar ýurdumyzyň senagat kuwwatynyň, intellektual derejesiniň aýdyň beýany bolup, ýurduň ösüşe ukyplylygyny aňladýan görkezijileriň biri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, eksporta gönükdirilen önümleriň möçberlerini artdyrmak barada döwlet tarapyndan edilýän uly tagallalaryň ähmiýeti ýokary bolup, olaryň netijeleri her birimiziň gündelik durmuşymyzyň hiline öz täsirini ýetirýär.

Häzirki döwürde Türkmenistanda eksporta gönükdirilen we importy çalyşýan önümçilikleri ösdürmek üçin amatly şertleri döretmekde maýa goýumlara esasy orun degişli bolup durýar. Golaýda geçirilen Hökümet mejlisinde bellenilişi ýaly, şu ýylyň 9 aýynyň dowamynda milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlarynyň mukdarynyň jemi içerki önüme bolan gatnaşygy 16,2 göterime deň boldy. Bu görkeziji täze önümçilikleri döretmäge, işläp gelýänleriň durkuny täzelemäge, durmuş maksatly desgalardyr binalary gurmaga maliýe serişdeleriniň dürli çeşmelerden gönükdirilýändigini, munuň üçin ýurdumyzda berk maddy binýadyň bardygyny aňladýar.

Ykdysadyýet - dürli sebäpleriň we şertleriň üýtgemegi netijesinde hemişe özgerişliklere sezewar bolýan ulgam. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda dünýäniň syýasy we ykdysady giňişliginde ýagdaýlaryň diýseň çalt üýtgäp durmagy öňünden kesgitlemek ähtimallygy pes bolan wakalara we barha ýitileşýän bäsleşiklere tiz seslenmegiň netijeli usullarynyň gözlenilmegini şertlendirdi. Bu ýagdaý ykdysady ösüşiň iteriji güýji hasaplanýan maýa goýum syýasatynyň döwlet tarapyndan oýlanyşykly durmuşa geçirilmegini, has takygy, onuň gysga möhlet üçin işlenilip taýýarlanylmagyny talap edýär. Täze şertlerde dürli çeşmelerden emele gelýän maliýe serişdelerini ykdysadyýetiň pudaklaryny ösdürmäge gönükdirmekde döwletiň tutýan orny has-da güýçlenýär.

Geçen ýylda maýa goýmak işiniň 2020-nji ýyl üçin işlenilip taýýarlanan Maýa goýum maksatnamasy esasynda amala aşyryldy. Häzirki döwürde ýurdumyzda maýa goýum işjeňligi 2021-nji ýyl üçin niýetlenen maksatnama laýyklykda durmuşa geçirilýär. Maýa goýum maksatnamasynyň her ýyl üçin taýýarlanmagy milli ykdysadyýeti çalt üýtgeýän durmuş-ykdysady şertlere uýgunlaşdyrmaga mümkinçilik berýär. Şu ýylyň üç çärýeginde gazanylan durmuş-ykdysady netijelere bagyşlanyp geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde 2022-nji ýyl üçin hem şeýle maksatnamanyň taýýarlanylmagyna we tassyklanmagyna ünsüň berilmelidigi barada milli Liderimiziň beren tabşyryklary maliýe-ykdysady syýasatyň milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşini üpjün edýän uzak möhletleýin maksatlardan we wezipelerden, şeýle-de kemala gelen anyk durmuş-ykdysady şertlerden ugur alan ýagdaýynda netijeli bolýandygyny ýene-de bir gezek tassyklaýar.

Ykdysady ösüş jemgyýetçilik abadançylygyny pugtalandyrýan ýagdaýynda netijeli hasaplanýar. Islendik ykdysady ösüşiň, ilkinji nobatda, önümçiligi ösdürmegiň, ýagny zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmagyň hasabyna gazanylmagy bolsa durmuş özgertmeleriniň has içgin amala aşyrylmagyna itergi berýär. Ilatyň girdejileri ýaşaýyş derejesini kesgitlemekde ulanylýan esasy görkezijidir, onuň yzygiderli artdyrylmagy ýurtda ykdysady ösüşiň üpjün edilýändiginiň aňlatmasy bolup durýar. Geljek ýylda zähmet haklaryny, pensiýalary, durmuş kömek pullaryny, talyp we diňleýji haklaryny ýene-de 10 göterim ýokarlandyrmak barada kabul edilen çözgüt «Döwlet adam üçindir!» diýen ýörelge esasynda ösdürilýän durmuş syýasatynyň has-da dabaralanýandygyny alamatlandyrýar.



Maýagözel BABAÝEWA,
Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň
Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň başlygynyň orunbasary,
ykdysady ylymlaryň kandidaty.



«Türkmenistan» gazeti, № 268 (30194). 13.10.2021ý.